جایگزینی دندان‌های ازدست‌رفته با ایمپلنت‌های دندانی در سال‌های اخیر، روند رو به رشدی داشته است. رشد فزاینده ی شرکت‌های تولید و توزیع ایمپلنت‌های دندانی و استقبال دندان‌پزشکان و بیماران کاملا حکایت از این موضوع دارد. در فرآیند درمان بی‌دندانی با ایمپلنت‌ها چون جراحی به روند درمان اضافه می‌شود، منشور اخلاقی و قانونی اهمیت پیدا می‌کنند. ما در این مقاله قصد داریم به منشور اخلاقی جراحی ایمپلنت دندان بپردازیم.

منشور اخلاقی در جراحی ایمپلنت
دکتر امید مقدس در کلینیک مدرن

منشور اخلاقی جراحی ایمپلنت

تصمیم‌گیری در مورد طرح درمان باید با مشورت با بیمار و در نظر گرفتن اصول چهارگانه‌ی اخلاقی شامل اتونومی(استقلال درونی)، عدم اضرار (عدم ضرر رسانی)، سودمندی و عدالت انجام شود. در رعایت اصول اخلاقی سعی بر این است که آنچه درست و بهتر است انجام شود و از درمان بیهوده اجتناب شود. منظور از درمان بیهوده، اقدامی است که برای بیمار نتیجه‌ای در پی ندارد. مثالی از درمان بیهوده، جای گذاری ایمپلنت های دندانی در موقعیتی از استخوان فک است که قابل‌بازسازی با پروتز نباشد. در طرح درمان جایگزینی دندان ازدست‌رفته، پزشک معمولا گزینه‌های مختلفی برای درمان پیش روی دارد.  قبل از انتخاب هر یک از این گزینه‌ها، دو سؤال اصلی پیش روی پزشک معالج است: «چه باید کرد؟» و «چرا؟» برای پاسخ به این دو سؤال، پزشک ناچار است فهرستی از تمام گزینه‌های «چه می‌شود کرد؟» را تهیه نماید.

اگر بیمار در قسمتی از فک دندانی نداشته باشد، پاسخ به سؤالات بالا ساده‌تر از موقعیتی است که بیمار دندانی دارد و از آن شاکی و ناراضی است. گاهی اتونومی بیمار متأثر از عدم آگاهی یا تحت تأثیر تبلیغات نادرست است که در این موارد پزشک باید آمادگی لازم برای ارائه‌ی اطلاعات لازم و آگاه‌سازی بیمار را داشته باشد. برای درمان، اجازه‌ی بیمار الزامی است (ماده‌ی ۱۵۸ قانون مجازات اسلامی). رضایت و آگاهی، دو بخش اصلی رضایت آگاهانه محسوب می‌شوند و کسب این دو مؤلفه قبل از شروع درمان، از بسیاری مسائل و درگیری‌های اخلاقی و قانونی پیشگیری خواهد نمود. در منشور حقوق بیمار، مصوب۱۳۸۸ ،بر این نکته تاکید شده است که انتخاب و تصمیم‌گیری بیمار باید آزادانه و آگاهانه، مبنی بر دریافت اطلاعات کامل و جامع باشد. دندان‌پزشک باید بنا بر وظیفه‌ی اخلاقی با ارائه‌ی اطلاعات کافی در زمینه‌ی گزینه‌های مختلف درمانی، رضایت آگاهانه بیمار را جلب نماید، هرچند مقصود از آگاهی دادن، ارائه‌ی جزئیات اعمال جراحی یا پروتزی نیست.

وظایف قانونی و اخلاقی دندانپزشکان

نتایج حاصل از یک مطالعه‌ی سیستماتیک اخیر به دندان‌پزشکان هشدار داده است که علی‌رغم اینکه بیماران از توضیحات ارائه‌شده توسط دندان‌پزشکان، درک کلی اعلام کرده‌اند، ولی ممکن است درک آن‌ها محدود باشد و توصیه‌شده از رسانه‌های اضافی برای بهبود رضایت آگاهانه در دندانپزشکی استفاده شود. آنچه مسلم است، ارائه‌ی خدمات دندان‌پزشک نباید بر اساسی غلط استوارشده باشند. ازاین‌رو، دانش و مهارت پزشک کاملا باید به‌روز باشد. لازم است دانش و مهارت و تجربه‌ی عملی توأم با یکدیگر وجود داشته باشند، چراکه صرف دانستن تئوری یک مطلب برای انجام خدمت دندانپزشکی کفایت نمی‌کند. همچنین داشتن تجربه‌ی شخصی یا سن بالا و تعداد سنوات اشتغال به حرفه‌ی دندانپزشکی، دلیل برداشتن دانش کافی برای انجام درمان نیست.

در جایگزینی دندان‌های ازدست‌رفته با اعضای مصنوعی، طرح درمان ایمپلنت‌های رایج، تقلیدی از ریشه‌ی طبیعی دندان است. هیچ عاقلی تصور نمی‌کند که عضو مصنوعی بهتر از طبیعی کار کند. بااین‌حال، مراجعات مکرر به مطب‌های دندانپزشکی برای درآوردن دندان طبیعی قابل‌استفاده و جایگزینی آن با ایمپلنت وجود دارد. عمده‌ی این موارد به دلیل نارضایتی بیمار از دندان طبیعی خود است و معمولاً با درمان‌های متداول دندانپزشکی مانند ترمیمی، اندو، ارتودنسی و پروتز قابل اصلاح است. کشیدن دندان باید دلیلی غیر از توقع به جایگزینی با ایمپلنت داشته باشد. هیچ دندانی به امید ایمپلنتی بهتر از دندان طبیعی نباید کشیده شود.
این مطلب بر دندان‌پزشکان پوشیده نیست، ولی شاید بعضی تبلیغات یا برداشت‌های غلط از مفهوم موفقیت و بقاء ایمپلنت‌ها باعث شده است تا گروهی از بیماران وسوسه شوند با کشیدن دندان طبیعی، دندان‌های مصنوعی متکی بر ایمپلنت با کارایی، ظاهر و راحتی بیشتری به دست آورند.

تصمیم‌گیری در مورد نگهداری یا کشیدن دندان‌ها تابع ملاحظات متعددی ازجمله ملاحظات اندودنتیک، امکان بازساز ساختار دندان با معالجات ترمیمی یا پروتز و انجام درمان‌های پریودنتال است که دندان‌پزشک باید بر اساس صلاح بیمار به تصمیم صحیح برسد. گارانتی و ضمانت مادام العمر شرکت‌های سازنده‌ی ایمپلنت در تعویض ایمپلنت‌های ازدست‌رفته، دلیل بر مادم العمر بودن ایمپلنت‌های دندانی نیست. توقع بیمار بیست‌ساله از ایمپلنت ممکن است با توقع بیمار هفتادساله متفاوت باشد. دختر جوانی که از ظاهر دندان خود ناراضی است و در فکر کشیدن و جایگذاری با ایمپلنت است باید نسبت به واقعیت‌های علمی و طرح درمان صحیح آگاهی یابد و اصرار و درخواست بیمار نباید منجر به اتخاذ تصمیمات غیراخلاقی و غیراصولی توسط دندان‌پزشک شود.

اتونومی نظام سلامت می‌تواند بر تصمیم‌گیری پزشک مؤثر باشد. نظام بیمه‌ی دندانپزشکی در بعضی کشورها با پرداخت حداکثر چهار واحد ایمپلنت موجب شده است تا بعضی پزشکان شناخته‌شده‌ی جهان، کشیدن ۱۰ دندان سالم و جایگذاری ۴ ایمپلنت برای بازسازی قوس کامل دندانی در یک فک را تجویز کنند. درمان ایمپلنت یک گزینه‌ی درمانی جایگزینی دندان‌های ازدست‌رفته است و اگرچه یکی از گزینه‌های درست است ولی به‌هیچ‌وجه، مجوزی برای کشیدن دندان نیست. اگرچه گزینه‌ی درمان ایمپلنت بلافاصله پس از کشیدن دندان، گزینه‌ی درمانی پذیرفته‌شده‌ای است که در مواردی قابل‌اجرا است، ولی بازهم نباید توجیهی برای کشیدن دندان تلقی شود. کشیدن دندانی که غیرقابل نگهداری است، صرف‌نظر از اینکه طرح درمان آتی ایمپلنت قابل‌اجرا خواهد بود یا خیر، انجام می‌شود، لذا بیمار باید در این خصوص آگاه شود که مبادا دندان‌های خود را به امید ایمپلنت ابدی و بهتر از دندان طبیعی از دست دهد. درمان ایمپلنت با بازسازی سیستم جونده، سود غیرقابل‌انکاری به بیمار می‌رساند و در مقایسه با روش تراش دندان و جایگزینی دندان ازدست‌رفته با پروتز ثابت، مفاهیم سودرسانی و عدم اضرار را می‌رساند. ولی ایمپلنت ابدی نیست، مقاوم به عفونت و بیماری نیست، بدون خطر و عوارض نیست و مهم‌تر اینکه، مراقبت لازم دارد.

تهیه شده در گروه مدرن منشور اخلاقی جراحی ایمپلنت

 

دیدگاهتان را بنویسید

9 − هشت =

بستن منو
logo-samandehi