ارتودنسی دندان چیست؟

ارتودنسی دندان یکی از مهم ‌ترین و اولین تخصص های معرفی شده در دندانپزشکی می‌ باشد. وظیفه اصلی ارتودنسی ، اصلاح قرارگیری نامناسب دندان‌ها در فک و از بین بردن فواصل  بین دندانی است. این امر می ‌تواند ناشی از موقعیت نادرست دندان‌ها یا دو فک نسبت به هم باشد ، یا ممکن است تلفیقی از هر دو مشکل در یک فرد باشد. درمان ‌های ارتودنسی ممکن است تنها بر اصلاح موقعیت دندان‌ها یا تغییر الگو و جهت رشد دو فک متمرکزباشد. از زاویه دیگر می‌توان درمان‌های ارتودنسی دندان را به درمان با دستگاه ‌های ثابت و متحرک تقسیم کرد.

ارتودنسی دندان

دستگاه‌های ثابت دستگاه‌هایی هستند که در طول درمان نیازی به خارج نمودن آن‌ها از دهان توسط بیمار وجود ندارد و اجزای اصلی تشکیل ‌دهنده آن‌ها براکت و سیم می‌ باشد. براکت ‌ها همان اجزای کوچکی هستند که توسط چسب خاصی به دندان چسبانده می ‌شوند. در بین مردم از اصطلاح سیم‌ کشی یا سیم ‌بستن دندان هم برای اشاره به ارتودنسی دندان استفاده می ‌شود.

دستگاه‌ های متحرک ، دستگاه هایی هستند که بیمار می‌تواند در طول درمان آن‌ها را از دهانش خارج کند. البته گاهی این خارج نمودن ممکن است بنا بر تجویز ارتودنتیست محدود به زمان‌های کوتاهی مانند زمان غذاخوردن یا مسواک ‌زدن باشد.

 

در ادامه این مقاله از کلینیک دندانپزشکی مدرن به بررسی کامل ویژگی های  انواع ارتودنسی ثابت و محرک به طور کامل خواهیم پرداخت. پس تا انتها با ما همراه باشید.

 

ارتودنتیست کیست؟

ارتودنسی دراکثرکشورهای دنیا با تفاوت هایی جزئی آموزش داده می‌ شود. درایران یک دندانپزشک پس از ۶ سال تحصیل دندانپزشکی و اخذ مدرک دکترای عمومی دندانپزشکی ، می‌تواند در آزمون پذیرش دستیار تخصصی دندانپزشکی شرکت کند. درصورت قبولی در آزمون دستیاری یا رزیدنتی ، دندانپزشک وارد این دوره تخصصی می شود. طول دوره رسمی تخصص ارتودنسی در کشور ایران حدود ۳ سال است.

ارتودنسی در واقع یکی از گرایش های تخصصی دندانپزشکی است که برای زیباتر شدن صورت و دندان‌ها و بهبود عملکرد آن‌ها مورد استفاده قرار می‌ گیرد. کجی دندان‌ها ، جلوتر بودن بیش از اندازه دندان‌های بالا یا پایین ، شلوغی دندان‌ها و اختلالات مربوط به فک از مشکلاتی است که توسط متخصصان ارتودنسی مجرب در کلینیک دندانپزشکی مدرن درمان می ‌شود.

 

بهترین زمان برای درمان ارتودنسی دندان چه زمانی است؟

بهترین زمان برای درمان ارتودنسی دندان بستگی به نوع ناهنجاری دارد. به طور مثال ، بیمارانی که مشکلات اسکلتی دارند ، و فک بالای آن‌ها جلوترازموقعیت طبیعی است یا برعکس فک پایین ‌شان عقب‌ تر از موقعیت مناسب خود قرار گرفته ، بهترین زمان برای شروع درمان ، سال‌های قبل از بلوغ است. چرا که می‌ توان از رشد کودکان و نوجوانان برای درمان این ناهنجاری‌ها نهایت بهره را برد.

اما درمورد مشکلاتی که مربوط به دندان‌ها می ‌شود ، محدودیت سنی خاصی وجود ندارد. اما زمان طلایی برای این درمان ، حوالی ۱۲سالگی است. توجه داشته باشید که اگر ناهنجاری‌ها مربوط به استخوان فک باشد و تا قبل از سن بلوغ تشخیص داده نشود ، بیمار ممکن است نیاز به جراحی فک پیدا کند. بنابراین تشخیص به موقع  می‌تواند باعث جلوگیری از جراحی فک و صورت ، و تامین زیبایی در سنین بالاتر می ‌شود. به طور کلی برای درمان ارتودنسی دندان محدودیت زمانی خاصی وجود ندارد. البته که هر چه سن کمتر باشد بهتر است ولی تا زمانی که دندان در دهان سالم است می‌توان این درمان را انجام داد.

 

ارتودنسی دندان برای چه افرادی مناسب است ؟

زمانی که فردی دارای مشکلاتی مانند نامرتبی دندان‌ها ،  وجود فاصله بین دندان‌ها ، داشتن دندان اضافی و یا مشکلاتی از قبیل جلو یا عقب بودن فک‌ها نسبت به جمجمه باشد که تمامی این موارد توسط ارتودنتیست تشخیص داده می‌شود ، شخص نیازمند انجام درمان ارتودنسی دندان می‌ باشد.

قبل از شروع هرگونه درمان ارتودنسی ، دندانپزشک شما باید از عدم وجود هرگونه پوسیدگی یا مشکلات لثه نظیرالتهاب یا تحلیل اطمینان حاصل کند. در صورت وجود هرگونه پوسیدگی یا مشکلات لثه بهتر است ابتدا نوع درمان ارتودنسی شما توسط متخصص ارتودنسی مشخص گردد و سپس اقدام به ترمیم دندان‌ها نمائید. دلیل این امر این است که ممکن است بعضی از دندان‌های پوسیده یا مشکل‌ دار در طرح درمان ارتودنسی کشیده شوند و شما نیاز به صرف هزینه برای ترمیم آن‌ها نداشته باشید.

دهان و دندان و فرم لبخند ازاولین خصوصیات یک انسان است که انسان های دیگر در جوامع در ارزیابی ظاهر فرد به آن توجه می کنند. این موضوع در جوامع اسلامی که پوشش ها مخصوصا برای بانوان شرایط خاصی را ایجاب می کند ، بیشتر هم نمود پیدا می کند. بنابراین ارتودنسی اگر درست انجام شود ، گرچه زندگی فرد را متحول نمی کند ولی بر احساسی که فرد در خود دارد یا در دیگران ایجاد می کند تاثیر می گذارد و کیفیت آن را افزایش می دهد.

افراد درهر رده‌ سنی می ‌توانند از درمان ارتودنسی دندان استفاده کنند. دندان‌های کج ، به هم فشرده ‌شده و بیرون ‌زده می‌توانند ظاهر و عملکرد دندان‌های شما را شدیدا تحت تاثیر قراردهند. ارتودنسی نه‌ تنها ظاهر دندان‌های شما را بهتر می‌ کند ، بلکه برای سلامت عمومی دندان ها نیز مفید است. تمیز کردن و رعایت بهداشت دندان‌های صاف و مرتب آسان ‌تر بوده و احتمال پوسیدگی و یا آسیب دیدن آن‌ها کمتر خواهد بود. اگر از ظاهر یا عملکرد دندان‌های خود راضی نیستید ، می‌توانید دندان های خود را به متخصصان برجسته کلینیک دندانپزشکی مدرن بسپارید.

 

اصلی ترین اجزا و تجهیزات ارتودنسی دندان

براکت‌ها     

براکت‌ ها در واقع عامل ارتباطی بین سیم ارتودنسی و سیستم دندانی بیمارهستند. این وسایل از جنس فلز یا مواد سرامیکی همرنگ دندان بوده و بر روی تک تک دندان‌هایی که ارتودنتیست می‌ خواهد آن‌ها را حرکت دهد ، توسط یک ماده چسبنده ظریف نصب می‌ شوند.

 

 بندها و حلقه های فلزی  

حلقه‌های فلزی که در اکثر مواقع دور دندان آسیای بزرگ قرار می ‌گیرد و ارتودنتیست سیم را در داخل کانال ویژه‌ای که روی این حلقه نصب است قرار می ‌دهد. این حلقه فلزی توسط یک ماده خاص به دندان چسبیده و فیکس می‌ شود.

 

سیم ارتودنسی  

سیم‌ هایی که در دوران درمان ارتودنسی دندان مورد استفاده قرار می‌ گیرند ، در داخل شیار کوچکی درون براکت‌ها متصل و با حلقه‌ های لاستیکی کوچک یا سیم های فلزی نازک در جای خود محکم می‌شوند. سیم‌هایی که در طول مراحل اولیه درمان به منظور اصلاح به هم ریختگی و چرخش دندان‌ها استفاده می‌ شوند، نازک و قابل انعطاف و معمولا از جنس نیکل تیتانیوم هستند. معمولا در طول درمان چندین بار سیم ها توسط پزشک تعویض می شوند و هرچه جلوتر می رویم ، سیم‌ ها ضخیم تر ومحکم تر می شوند.

 

 قلاب ‌های الاستیکی و بندهای لاستیکی   

الاستیک ها یا بند های کشی می توانند باعث کشش به منظور به حرکت در آوردن دندان ها شوند. گاهی ارتودنتیست در خلال درمان ، برای حرکت دادن دندان ها به موقعیت مناسب ممکن است علاوه بر سیم به  نیروی اضافه کش های ارتودنسی نیز احتیاج پیدا کند. بند های پلاستیکی می توانند دندان های بالایی و پایینی را به سمت موقعیت مناسب به حرکت درآورند.

انواع روش های ارتودنسی دندان

در یک دسته ‌بندی کلی ارتودنسی دردو نوع انجام می ‌شود:

  • ارتودنسی ثابت (Fixed orthodontics)
  • ارتودنسی متحرک (Animated orthodontics)

انواع روش های ارتودنسی دندان

ارتودنسی ثابت (Fixed orthodontics)

منظور از ارتودنسی ثابت این است که بیمار نمی تواند دستگاه ارتودنسی را از دهان خارج نماید. در دستگاه ارتودنسی ثابت ، اجزا به صورت نگین هایی برروی دندان چسبانده شده و ثابت می گردند. به این نگین ها براکت گویند. این روش درمانی برخلاف درمانهای متحرک ، وابسته به همکاری بیمار نمی باشد. طول درمان ارتودنسی ثابت به طور متوسط 2 سال می باشد ولی براساس نوع ناهنجاری بیمار و شدت مشکل می تواند تا 3 سال هم طول بکشد.

 

ارتودنسی ثابت برای چه کسانی مناسب است؟  

ارتودنسی ثابت تقریبا برای تمام بیماران ارتودنسی دندان مناسب است و چون امکان حرکت دادن گسترده ‌ای را به دست می‌ دهد ، بهترین روش برای رفع مشکلات پیچیده‌ و نامرتبی دندان‌ها است.  این روش موفقیت‌ آمیز بودن نتایج را تضمین می‌کند. ارتودنسی ثابت دندان برای درمان طیف وسیعی از مشکلات نامرتبی دندان‌ها مانند به هم فشردگی یا شلوغی دندان‌ها ، آندربایت ، اوربایت ،  و فاصله دار بودن دندان‌ها مناسب است.

 

انواع ارتودنسی ثابت

ارتودنسی ثابت در واقع بریس‌هایی است که چون به دندان‌ها متصل است ، نمی‌توان آن‌ها را هنگام غذا خوردن و یا برای تمیز کردن از دهان خارج نمود. ارتودنسی ثابت به چهار روش زیر انجام می ‌شود:

 

  • ارتودنسی ثابت با براکت فلزی

ارتودنسی ثابت با براکت‌های فلزی پرکاربردترین نوع ارتودنسی ثابت است و مشخص‌ ترین آن‌ها نیز به شمار می‌ رود. درهرحال بریس فلزی تنها روش درمان مشکلات شدیدی است که می‌توان آن‌ها را با ارتودنسی اصلاح نمود.

ارتودنسی ثابت با براکت فلزی

 

  • ارتودنسی ثابت با براکت سرامیکی

براکت‌ های سرامیکی ارتودنسی ثابت به جلوی دندان‌ها چسبانده می‌ شود. این براکت‌ ها به جای فلز ازمواد سرامیکی شفاف یا همرنگ دندان ساخته می ‌شوند. بریس سرامیکی چندان جلب توجه نمی ‌کند والبته اندکی گران‌ ترازبریس فلزی است. مدت زمان درمان با بریس سرامیکی اندکی طولانی ‌تراست.

ارتودنسی ثابت با براکت سرامیکی

 

  • بریس لینگوال

بریس لینگوال ، پشت دندان‌ها در سمت زبان قرار می ‌گیرد و این مخفی شدن از دید و نامرئی بودن مزیت شاخص آن به شمار می ‌رود. این بریس صرفا برای بعضی از اصلاحات ارتودنسی مناسب است.

 

  • بریس ارتودنسی دیمون

روشی جدید برای درمان مشکلات نامرتبی دندان‌ها است. وسایل باز و بسته شونده خودکار این سیستم ، مدت زمان درمان را کاهش می دهد و‌ راحتی بیشتری را برای بیمار به ارمغان می ‌آورد.

 

مدت زمان درمان ارتودنسی ثابت

مدت زمان متوسط ارتودنسی ثابت دندان دو تا سه سال است و در این مدت باید هر 4 تا 8 هفته یک بار به طور منظم به متخصص ارتودنتیست مراجعه کرد تا بهترین نتیجه از درمان  حاصل شود.

 

ارتودنسی متحرک (Animated orthodontics)

منظوراز ارتودنسی متحرک این است که بیمار می تواند دستگاه ارتودنسی را از دهان خارج کند. ارتودنسی متحرک شامل دو دسته کلی می شود یک گروه عبارتند از پلاک های متحرک ساده برای حرکات جزئی دندانی و گروه دیگر شامل پلاک متحرکی که برای رفع ناهنجاری های فکی مانند عقب بودن فک پایین یا بالا به کار می رود. از دستگاههای متحرک برای مرتب کردن دندانها در شرایطی استفاده می شود که یا بی نظمی دندانها کم است و یا سن بیمار برای انجام درمان ارتودنسی ثابت کم می باشد.

ارتودنسی متحرک

 انواع ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک به سه روش کلی زیر انجام می ‌شود:

  • بریس فانکشنال
  • پلاک هاولی
  • ارتودنسی نامرئی

 

بریس فانکشنال

بریس‌های فانکشنال متحرک هستند و برای اصلاح دندان‌های برجسته در کودکان در حال رشد به کار برده می‌ شوند. بریس فانکشنال با جلوتر آوردن فک پایین آن را تحریک می‌ کند تا به موقعیت رشدی طبیعی خود برسد. در نهایت برآمدگی دندان‌ های قدامی بالا کاهش می یابد.

بریس فانکشنال دو بخش مجزا دارد ، یک بریس متحرک فوقانی و یک بریس متحرک تحتانی که با بستن دهان روی هم قرار می‌ گیرند. برای این که بهترین نتیجه ممکن به دست بیاید ، بیمار باید تمام ساعات شبانه روز، حتی هنگام خوابیدن و در صورت امکان زمان خوردن نیز از بریس استفاده کند. مدت درمان با بریس فانکشنال معمولا 9 تا 12 ماه است و متخصص باید آن را هر 10 تا 12 هفته یک بار تنظیم کند. پس از اتمام دوره آن ، به مدت 12 تا 18 ماه ارتودنسی  ثابت انجام می‌ شود تا دندان‌ها کاملا ردیف و مرتب شوند.

 

 پلاک هاولی  

پلاک هاولی یکی از انواع ارتودنسی متحرک است که قسمت متحرک آن ،  کمانی به شکل لب است و بخش نگهدارنده آن را قلاب‌ های آدام تشکیل می ‌دهد. این پلاک معمولا زمانی استفاده می ‌شود که دندان‌های قدامی فک بالا بیش از حد جلو باشد. پلاک هاولی در صورت لزوم با اندکی تغییر و دستکاری به عنوان نگه دارنده نیز به کار برده می ‌شود.

پلاک هاولی ارتودنسی

 

ارتودنسی نامرئی

محبوبیت ارتودنسی نامرئی به سرعت در حال افزایش است ، چرا که پلاک‌های شفاف آن به هیچ وجه جلب توجه نمی‌ کند و آرامش خاطر بیشتری را برای بیماران فراهم می ‌آورد. بیماران ، به ویژه نوجوانان معمولا علاقه‌ ای به ارتودنسی ثابت ندارند ، چون با دیده شدن بریس ارتودنسی باید سوالات بسیاری را پاسخ دهند یا حتی موردتمسخرهای آزاردهنده اطرافیان قرار بگیرند. ارتودنسی نامرئی گزینه ای جذاب برای این دسته از بیماران است.

ارتودنسی نامرئی

 

مدت زمان درمان ارتودنسی متحرک

به طور کلی ، درمان با بریس های متحرک کمتر از بریس های ثابت زمان می برد. زمان حدودی تخمین زده شده برای درمان در جلسه ی اول ملاقات با ارتودنتیست مشخص خواهد شد. پس از مرتب شدن دندان‌ها از آن‌ها قالب گرفته می‌شود. در این حالت متخصص از بیمار می‌خواهد که از بریس فقط هنگام خواب استفاده کند تا دندان‌ها به موقعیت جدید عادت کنند. پس از آن درمان کامل می ‌شود و متخصص پایان دوره استفاده از بریس را اعلام می ‌کند.

 

 

بستن منو